Hic Sunt Leones

Bert werkte de afgelopen jaren bij De Waag en de New York Public Library al aan het beter – vooral geografisch – ontsluiten van collectiedata. In New York ontwikkelde hij daar een aantal crowdsource applicaties voor, en als freelancer werkt hij daar nu onverdroten aan voort.

En zijn applicaties bovenop die data zien er altijd cool uit.

bertspaan.nl

juni 11th, 2018

Vrijwel elke Amsterdamse erfgoedinstelling heeft kaarten in haar collectie, maar kennis, middelen en de infrastructuur om dit materiaal netjes (geografisch) te ontsluiten zijn vaak niet aanwezig.

Stippenkaart – detail, NIOD

Geografisch zoeken

Wilde je weten hoe het Museumplein er honderd jaar geleden bij lag, dan was de handigste route tot voor kort: in de beeldbank van het Stadsarchief zoeken op ‘bladwijzer‘, daarop zien dat je blad K4 moet hebben, dan zoeken op ‘blad K4’ en de resultaten ordenen op datering zodat de 1909 bladen (je weet natuurlijk dat dat de vroegste 1:1000 reeks is) bovenaan komen.

Nu heeft het Stadsarchief haar kaartmateriaal een paar jaar geleden in een crowdsourceproject laten georefereren, waardoor dit nu zonder al te veel moeite handiger kan. In februari heb ik met Bert Spaan op de Hackalod al twee applicaties gemaakt die op basis van de al beschikbare data een geografische zoekinterface biedt. Daarin wijs je simpelweg een punt aan op de kaart, het Museumplein bijvoorbeeld, en krijg je alle kaarten die dat punt bevatten.

Bert heeft dat onlangs wat verder uitgewerkt in een prototype dat ook andere parameters meeneemt: periode, deelcollectie en maker. Een heel verschil met de oude situatie, zeker voor mensen die onbekend zijn met de term ‘bladwijzer’.

Kaartmateriaal van andere instellingen, bijvoorbeeld de verzamel- en minuutplans van RCE of HisGis, kan moeiteloos in zo’n interface bijgevoegd worden.

De dialecten van Amsterdam – detail, Meertens Instituut

Van beeldbank-item naar kaart

De meeste erfgoedinstellingen zijn nog niet zo ver als het Stadsarchief. Gegeorefereerd is er zelden, soms zijn kaarten zelfs nog niet gescand. De volgende stappen maken van een collectie-item een Echte Kaart:

  • Scannen, natuurlijk.
  • Georefereren, het verbinden van zoveel punten op de kaart met daadwerkelijke coördinaten dat de afbeelding goed geprojecteerd kan worden.
  • Uitsnijden, het isoleren van het betekenisdragende deel van het kaartblad, oftewel het wegsnijden van de witruimte daaromheen. Bij de kaarten van het Stadsarchief is dit niet gedaan, wat het geografisch zoeken naar bladen uit de Buurtatlas van 1876 (die veel witruimte hebben) een stuk minder precies maakt.
  • Publiceren, als geotiff (afbeelding met georeferentie, vaak honderden MB’s groot) en liefst ook als tiles (kleine stukjes kaart, per zoomlevel), zodat ze makkelijk binnen andere kaartapplicaties te tonen zijn.

Over scannen hoef je erfgoedinstellingen niets te vertellen, maar wat betreft de rest zou een centrale Amsterdamse service, denk ik, welkom zijn. Het neerzetten van een Mapwarper instantie, zoals Erfgoed Leiden gedaan heeft, zou het hele bovenstaande lijstje al afvinken.

Omnibuslijnen – detail, UvA Bijzondere Collecties

Op naar een Cartografische Collectie Amsterdam?

Een tool als Mapwarper kan de kaarten dus naar het juiste formaat brengen en publiceren. De infrastructuur waarin de metadata bevraagd kunnen worden in samenhang met andere collectiedata bestaat ook al: de triple store van AdamNet. De genoemde prototypes zijn hier al op gebouwd.

Het georefereren en goed doorzoekbaar maken van al het Amsterdamse kaartmateriaal vraagt goedbeschouwd een beperkt aantal zaken:

  • Mapwarper instantie of soortgelijke tool neerzetten
  • Metadata conversie naar RDF, de relatief kleine aantallen kaarten per collectie (het NIOD heeft bijvoorbeeld 35 Amsterdamse kaarten) maken dit zowel overzichtelijk als een goede oefening.
  • Inhoudelijke hulp bij zowel georefereren als rdf-conversie.
  • Interface ontwikkelen op basis van de gemaakte prototypes

In een project dat dit ter hand neemt zouden Amsterdamse erfgoedinstellingen samen iets voor elkaar kunnen krijgen dat elk van hen afzonderlijk niet snel zou lukken: zowel het goed in kaart brengen van de Amsterdamse geschiedenis als het bruikbaar aanbieden van achterliggend kaartmateriaal.

Er is overigens geen enkele reden om alleen kaarten betreffende Amsterdam via de geschetste route te ontsluiten.

De komende tijd hopen we uit te vinden of de instellingen iets zien in zo’n project. Reacties, opmerkingen en alle hulp zijn welkom!

Algemeen uitbreidingsplan – detail, VU Universiteitsbibliotheek

mei 22nd, 2018

verdwenengebouwen

Verdwenengebouwen.nl beoogt tot een referentielijst te komen voor verdwenen bouwwerken. Het is een beetje uit ‘t oog, uit ‘t hart, met die verdwenen gebouwen – geen enkele ‘autorireit’ maakt zich er druk om, die zijn al druk genoeg met bestaande gebouwen.

juni 22nd, 2016

Linked data – het blijft soms wat conceptueel. Om daar verandering in te brengen hebben we vorige week een dagje gehackt op de VU. Met pizza. Door de gemeentegeschiedenis data als rdf te ontsluiten kan ze nu bijvoorbeeld ook gekoppeld worden aan de volkstellingen.

pizza

april 7th, 2014

DANS stelt elk jaar een aantal subsidies beschikbaar voor zogenoemde ‘Kleine Data Projecten‘ – projecten die zich richten “op het beschrijven en toegankelijk maken van belangrijke datasets”. Per project is 10.000,- euro beschikbaar. Ook aan Gemeentegeschiedenis is dit jaar deze subsidie toegekend om tot een betere ontsluiting van de data te komen.

Met de toekenning kunnen we de gemeentedata ontsluiten als SKOS en RDF, zodat de data eenvoudiger gebruikt kan worden door instellingen en gelinkt kan worden met andere datasets. Daarnaast is het de bedoeling een Web Feature Service op te zetten, waarmee de gemeentegrenzen van willekeurig welk jaar uit de afgelopen twee eeuwen voor een ieder beschikbaar komt in verschillende formaten, waaronder GeoJSON.

Onze aanvraag hebben we gecombineerd ingediend met een aanvraag van Dr. Richard Zijdeman van het IISG. Dat eveneens gehonoreerde project behelst de ontwikkeling van een tool waarmee historische data geografisch weergegeven kan worden. De voor de tool benodigde geometrieën zullen van de gemeentegeschiedenis WFS komen. Zo kunnen de historische gemeentegrenzen op een centrale plek bijgehouden en verbeterd worden.

april 7th, 2014

Al bijna anderhalf jaar werken we nu samen, eerst aan Gemeentegeschiedenis, later ook aan Histopo, en andere projecten liggen op de tekentafel. Als het over zo’n project gaat, komt steeds vaker  de vraag ‘wie of daar achter zit’. Dan leggen we uit dat we een groepje kleine zelfstandigen met een missie zijn en op één na, die onder eigen naam bedrijf voert, introduceert elk van ons zich vervolgens met voor-, achter- en bedrijfsnaam.

Tijdens zo’n uit de hand gelopen voorstelrondje adviseerde iemand ons onder één naam te gaan opereren. Zij die ons kennen weten dat wij advies graag ter harte nemen, en voilà – hier zijn de leeuwen.

Vanwege die missie is het een kollektief met een k geworden. Dat klonk wel, ahum, aktivisties. Zowel de oorsprong van de naam Hic Sunt Leones als het doel van de missie hebben we op de homepage samengevat.

maart 13th, 2014

Tijdens de onlangs in het IISG gehouden workshop Population Reconstruction presenteerde Ivo Zandhuis onze gezamenlijke paper Dutch historical toponyms in the Semantic Web. In de paper wordt de rationale achter Gemeentegeschiedenis en Histopo uiteengezet en een visie gegeven op hoe deze projecten zich verder zouden moeten ontwikkelen.

Het geworstel met plaats- en gemeentenamen, daar hadden veel van de aanwezigen ervaring mee. Voor eigen projecten is meestal wel een gestandaardiseerde namenlijst voorhanden, maar in de uitwisseling met data elders doemen de problemen dan weer op. Een aantal onderzoekers maakte al gebruik van Gemeentegeschiedenis, wat ons natuurlijk goed deed.

De belangstelling voor onze aanpak bleek ook uit het feit dat Ivo is uitgenodigd binnenkort in Wenen dezelfde presentatie te houden.

maart 11th, 2014

Petra is een echte techneut, die bovendien haar sporen in de erfgoedwereld ruimschoots verdiend heeft. Zij werkte de afgelopen jaren bijvoorbeeld voor Picturae, het Nationaal Archief, RKD en RCE.

Haar specialisme ligt in het onsluiten van verschillende typen collecties en op het gebied van crowdsourcing. Ze bouwde eerder het succesvolle VeleHanden-platform en onlangs hetvolk.org.

maart 10th, 2014

Edward is cartograaf/programmeur en geïnteresseerd in de temporele aspecten van geografische gegevens. Hoe geef je veranderende grenzen in een geografische applicatie weer? Hoe ga je om met plaatsnamen, straatnamen en adressen door de tijd heen? Webmapper laat oude kaarten herleven in mobiele toepassingen, maar gebruikt ook de meest recente, geografische open data om interactieve kaarten te maken met een historische “look and feel”.

Webmapper

maart 10th, 2014

Altijd op zoek naar manieren om historische data zo goed mogelijk te verbinden en te metadateren, en maakt zo nodig zelf de missende data. Heeft bijgedragen aan gemeentegeschiedenis.nl, verdwenengebouwen.nl, hetvolk.org en de referentiedata op adamlink.nl, waaronder het stratenregister.

Maakt graag applicaties op linked data.

Islands of Meaning

maart 10th, 2014

Volgende pagina »